Kbps คืออะไร ต่างจาก Mbps และ KB/s อย่างไร 512 Kbps เร็วไหม

หลายคนน่าจะเคยเจอคำว่า Kbps ตอนดูสเปกแพ็กเกจเน็ต หรือตอนใช้เน็ตความเร็วสูงจนครบโควตาแล้วโดนลดสปีดลงมา แล้วก็สงสัยทันทีว่ามันคืออะไรกันแน่ และช้าแค่ไหน

พูดให้เข้าใจง่าย ๆ Kbps คือ kilobits per second หรือกิโลบิตต่อวินาที เป็นหน่วยที่บอกว่าในหนึ่งวินาทีมีข้อมูลวิ่งผ่านไปกี่บิต ยิ่งตัวเลขสูงยิ่งเร็ว โดยหลักแปลงง่าย ๆ คือ 1,000 Kbps เท่ากับ 1 Mbps พอดี

ลองเทียบตัวเลขดูสักหน่อย ถ้าเน็ตอยู่ที่ 4 Mbps จะเท่ากับ 4,000 Kbps ซึ่งเร็วกว่า 512 Kbps ที่หลายคนคุ้นเคยตอนเน็ตโดนลดสปีดอยู่ประมาณ 7.8 เท่า

bit กับ byte ต่างกันตรงไหน ทำไมถึงสำคัญ

จุดที่ทำให้คนงงบ่อยที่สุดคือตัวพิมพ์เล็กกับตัวพิมพ์ใหญ่ b เล็กหมายถึง bit ส่วน B ใหญ่หมายถึง byte และ 1 byte เท่ากับ 8 bits พอดีเป๊ะ

นี่แหละคือเหตุผลที่เน็ต 8 Mbps ไม่ได้แปลว่าจะโหลดไฟล์ได้ 8 MB ต่อวินาทีอย่างที่หลายคนเข้าใจผิดกัน ความเร็วดาวน์โหลดทางทฤษฎีจริง ๆ จะอยู่ที่ประมาณ 1 MB/s เท่านั้น ยังไม่นับ overhead หรือข้อมูลส่วนเกินที่ระบบต้องแนบไปด้วยทุกครั้งที่ส่งข้อมูล เช่น ข้อมูลระบุปลายทางหรือการเข้ารหัส ซึ่งกินแบนด์วิดท์ไปส่วนหนึ่งโดยที่ไม่ใช่เนื้อหาไฟล์จริง หรือข้อจำกัดอื่นที่ทำให้ช้าลงไปอีก 

ตารางแปลง Kbps เป็น Mbps

ถ้ายังนึกภาพไม่ออก ลองดูตารางเทียบตรงนี้

Kbps	Mbps	อัตราดาวน์โหลดตามทฤษฎี
128 Kbps	0.128 Mbps	16 KB/s
256 Kbps	0.256 Mbps	32 KB/s
384 Kbps	0.384 Mbps	48 KB/s
512 Kbps	0.512 Mbps	64 KB/s
1,000 Kbps	1 Mbps	125 KB/s
4,000 Kbps	4 Mbps	500 KB/s
10,000 Kbps	10 Mbps	1.25 MB/s

ตัวเลขความเร็วดาวน์โหลดในตารางนี้มาจากการคำนวณทางคณิตศาสตร์ล้วน ๆ คือหารด้วย 8 ในการใช้งานจริงความเร็วมักต่ำกว่านี้เสมอ เพราะมีทั้ง overhead ของระบบ สัญญาณที่ไม่นิ่ง เซิร์ฟเวอร์ปลายทางที่มีคนใช้งานพร้อมกันเยอะ หรือจำนวนอุปกรณ์ที่แชร์เน็ตเส้นเดียวกัน

Kbps, KB/s, Mbps และ MB/s ต่างกันอย่างไร

หน่วยที่หน้าตาคล้ายกันพวกนี้ ใช้ในบริบทที่ต่างกันไป

• Kbps (กิโลบิตต่อวินาที) มักเจอตอนเน็ตโดนลดสปีดหลัง FUP หรือตอนสตรีมเสียง
• KB/s (กิโลไบต์ต่อวินาที) เป็นหน่วยที่ขึ้นบนหน้าดาวน์โหลดไฟล์ทั่วไป
• Mbps (เมกะบิตต่อวินาที) หน่วยที่ค่ายมือถือและผู้ให้บริการเน็ตใช้โฆษณาความเร็ว
• MB/s (เมกะไบต์ต่อวินาที) หน่วยที่บอกความเร็วโอนไฟล์จริง ๆ

จำง่าย ๆ แค่ว่า B ใหญ่คือ byte เสมอ และ 1 byte เท่ากับ 8 bits เพราะงั้นถ้าแพ็กเกจโฆษณาว่าให้ 8 Mbps อย่าคาดหวังว่าหน้าดาวน์โหลดจะขึ้น 8 MB/s เด็ดขาด ความเร็วดาวน์โหลดจริง ๆ จะอยู่ที่ราว 1 MB/s เท่านั้นเอง

512 Kbps เร็วไหม ใช้อะไรได้บ้าง

ตอบตรง ๆ ว่าช้า สำหรับเว็บและแอปยุคนี้ 512 Kbps ถือว่าช้าพอสมควร แต่ไม่ได้แปลว่าใช้อะไรไม่ได้เลยเสียทีเดียว งานเบา ๆ อย่างแชตข้อความ เปิดแผนที่แบบยอมรอโหลดสักหน่อย เช็คอีเมลที่ไม่มีไฟล์แนบใหญ่ หรือฟังเพลงยังพอไหวอยู่

แต่ถ้าจะส่งรูปเยอะ ๆ เปิดเว็บที่มีรูปเต็มหน้า วิดีโอคอล หรือดูวิดีโอ บอกเลยว่าจะรู้สึกอารมณ์เสียอยู่ไม่น้อย เพราะทุกอย่างจะโหลดช้าและกระตุกเป็นระยะ

กิจกรรม	การใช้งานโดยประมาณ
แชตข้อความ	พอใช้ได้เมื่อสัญญาณนิ่ง
ส่งรูป	ทำได้แต่ต้องรอ โดยเฉพาะรูปความละเอียดสูง
แผนที่	พอเปิดเส้นทางได้ แต่อัปเดตช้าหากยังไม่มี cache
เพลงออนไลน์	พอไหวเมื่อเลือกคุณภาพต่ำและไม่ทำอย่างอื่นพร้อมกัน
เว็บทั่วไป	หน้าเบาพอใช้ หน้าที่มีโฆษณาหรือรูปเยอะโหลดช้า
วิดีโอ	ไม่เหมาะ อาจต้องลดความละเอียด
วิดีโอคอล	ไม่ควรคาดหวังภาพและเสียงที่ลื่น ๆ

แน่นอนว่าผลลัพธ์จริงจะขึ้นอยู่กับหลายปัจจัยประกอบกัน ทั้งตัวแอปเอง ระบบบีบอัดข้อมูล (codec) ความแรงของสัญญาณ ค่า latency และจำนวนอุปกรณ์ที่ใช้งานพร้อมกัน ถ้าเผลอแชร์ฮอตสปอต 512 Kbps ให้อีกเครื่องด้วย ความเร็วที่แต่ละเครื่องได้รับก็จะยิ่งลดลงไปอีก 

128, 256 และ 384 Kbps ต่างจาก 512 Kbps แค่ไหน

ถ้าเทียบกันในกลุ่มความเร็วต่ำด้วยกันเอง 128 Kbps เหมาะกับข้อความและงานข้อมูลที่น้อย ๆ เป็นหลัก ส่วน 256-384 Kbps จะขยับขึ้นมาหน่อย พอโหลดข้อความกับรูปขนาดเล็กได้ไวขึ้นบ้าง แต่การเปิดเว็บใหญ่ ๆ หรือส่งไฟล์ก็ยังคงต้องใช้เวลาพอสมควร

ในทางตัวเลข 512 Kbps เร็วกว่า 128 Kbps ถึง 4 เท่า แต่อย่าคาดหวังว่าทุกแอปจะรู้สึกเร็วขึ้น 4 เท่าตามไปด้วย เพราะยังมีเรื่อง latency และขั้นตอนการเชื่อมต่อที่ไม่ได้ขึ้นอยู่กับความเร็วเน็ตเพียงอย่างเดียว

ความเร็วระดับนี้ส่วนใหญ่มักเจอหลังใช้ดาต้าความเร็วสูงจนครบโควตา หรือที่เรียกกันว่าโดน FUP นั่นเอง ถ้างานที่ทำยังต้องพึ่งแผนที่ ประชุมออนไลน์ หรือส่งไฟล์งานอยู่บ่อย ๆ แนะนำให้เลือกแพ็กเกจที่มี GB เผื่อไว้เยอะหน่อย จะได้ไม่ต้องมาลุ้นว่าจะโดนลดสปีดตอนไหน

ใช้เวลานานแค่ไหนในการดาวน์โหลดไฟล์

อยากรู้ว่าโหลดไฟล์จะนานแค่ไหน มีสูตรคำนวณคร่าว ๆ ให้ลองเอาไปใช้กันได้

เวลา (วินาที) = ขนาดไฟล์ (MB) × 8 ÷ ความเร็ว (Mbps)

ยกตัวอย่างเช่น ไฟล์ขนาด 10MB ถ้าโหลดผ่านเน็ต 512 Kbps หรือ 0.512 Mbps จะใช้เวลาอย่างน้อยราว 156 วินาที หรือประมาณ 2 นาที 36 วินาทีตามการคำนวณ ในขณะที่เน็ต 4 Mbps จะใช้เวลาแค่ราว 20 วินาทีเท่านั้น และของจริงมักจะนานกว่านี้เสมอ เพราะมี overhead กับสัญญาณที่ไม่นิ่งเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย

ไฟล์ 10MB	เวลา
128 Kbps	ประมาณ 10 นาที 25 วินาที
256 Kbps	ประมาณ 5 นาที 13 วินาที
512 Kbps	ประมาณ 2 นาที 36 วินาที
1 Mbps	ประมาณ 1 นาที 20 วินาที
4 Mbps	ประมาณ 20 วินาที

ความเร็วกับปริมาณ GB เป็นคนละเรื่องกัน

หลายคนมักสับสนสองเรื่องนี้เข้าด้วยกัน แพ็กเกจ 512 Kbps แบบไม่อั้น ใช้ได้เรื่อย ๆ ตลอดอายุโปรโมชั่นก็จริง แต่ต้องแลกกับความช้าตลอดเวลาที่ใช้งาน ส่วนแพ็กเกจ Max Speed 10GB จะให้ความเร็วเต็มที่ในช่วงแรก แต่พอใช้ครบโควตาแล้วต้องเช็คให้ดีว่าจะถูกลดสปีดเหลือเท่าไร หรือต้องหยุดใช้งานไปเลย

ก่อนตัดสินใจเลือกแพ็กเกจไหน แนะนำให้อ่านเงื่อนไขให้ครบก่อนเสมอ ถ้ายังสงสัยว่า Max Speed กับ FUP ต่างกันยังไง ลองอ่านเน็ตเต็มสปีดคืออะไรเพิ่มเติมได้ แล้วค่อยเทียบซิมเน็ตรายปีดูว่าแบบไหนให้ GB เท่าไร ความเร็วหลังใช้ครบเหลือเท่าไร และครอบคลุมพื้นที่สัญญาณที่เราใช้งานบ่อยหรือเปล่า

คำถามที่พบบ่อย